Dù đi đâu về đâu, mỗi người con xứ Nghệ đều không thể nào quên một món bánh dân dã, đậm tình quê hương, đó là bánh xèo.
Nếu như bánh xèo của miền Nam cầu kỳ với rau thơm, nhân thịt, nước chấm... thì bánh xèo xứ Nghệ giản đơn lắm, thế nhưng hương vị ngọt ngào, thơm bùi ấy sẽ làm ngất ngây bất cứ thực khách nào có cơ hội được thưởng thức.
Từ nguyên liệu đến cách chế biến đều khác với bánh xèo miền Nam nên bánh xèo xứ Nghệ có đặc trưng riêng, mang đến cho người thưởng thức những cảm nhận mới lạ.
Nếu như ở miền Nam, bánh xèo được làm bên ngoài là bột, nhân bên trong là tôm, thịt, giá đỗ thì bánh xèo Xứ Nghệ lại khác. Vỏ bánh được làm bằng bột gạo nếp, nhân bên trong là đậu xanh và đường.
Gạo nếp đem ngâm nước 2 tiếng đồng hồ, vo sạch nước rồi đem xay nhuyễn, bỏ vào tấm vải sạch, dằn khô bằng hòn đá rồi mang ra bỏ vào chậu sạch bằng nhôm. Bột gạo tuyệt đối không được pha vào bất cứ loại hóa chất gì, nếu thêm vào sẽ gây hỏng bánh, quá trình ngâm nước sẽ gây men, tạo độ phồng nở cho bánh.
Gạo nếp đem ngâm nước 2 tiếng đồng hồ, vo sạch nước rồi đem xay nhuyễn, bỏ vào tấm vải sạch. Đậu xanh bỏ vỏ, đem nấu chín, bóp cho đậu tơi, đâm rồi bỏ vào một ít gừng cay tạo mùi thơm.
Đậu xanh bỏ vỏ, đem nấu chín, bóp cho đậu tơi, đâm rồi bỏ vào một ít gừng cay tạo mùi thơm, sau đó cho đường vào nấu khô.
Sau khi hoàn tất việc chuẩn bị nguyên liệu thì đem nặn tròn. Tùy theo khẩu vị từng người để nặn bánh to, nhỏ, hoặc vừa. Tiếp đến nhóm lửa và rán đến khi bánh chuyển màu vàng thì tẩm đường.
Công đoạn tẩm đường rất công phu. Người làm phải điều chỉnh ngọn lửa phù hợp, hòa đường lẫn vào nước rồi quấy đường ra chảo đến khi lấy đũa thử đường nhỏ giọt ngắn là được.
Hòa đường, đun nóng để tẩm bánh
Tẩm đường vào vỏ bánh
Hoàn thành công đoạn làm bánh xèo
Và bánh thành quả thường được đặt lên mâm nhôm, rá tre, bày bán ngoài chợ
Không đẹp mắt, không cầu kỳ mà chân thật, thắm đượm tình như con người xứ Nghệ vậy
Để rồi mỗi người con xứ Nghệ ai đi xa cũng khắc khoải nhớ về
Hoàn tất các công đoạn, mặc dù chưa ăn nhưng bánh đã dậy mùi thơm phức quện giữa dầu, gạo và gừng, tạo nên nét đặc trưng và khó quên cho bánh xèo xứ Nghệ.
Khác với bánh miền Nam, các công đoạn làm bánh xèo xứ Nghệ nhìn rất đơn giản nhưng để làm nên mẻ bánh ngon cần rất nhiều hiểu biết, quan trọng là người làm có kinh nghiệm. Nếu chỉ nghe hướng dẫn thì làm chưa thể đạt đến độ chín ngon và thơm của bánh được.
Nếu như ngày xưa, chỉ có trẻ em mới được ăn bánh xèo, nhất là khi mẹ đi chợ về thường mua mấy hào bánh làm hàng cho con thì nay, bánh xèo đã được phổ biến khắp nơi, nhất là các vùng chợ quê. Khi ăn, người ăn không cảm thấy chán bởi mùi vị thơm hòa lẫn vị ngọt nhẹ dịu, một lần thưởng thức là khiến ta nhớ mãi.
Mặc dù chưa xây dựng được thương hiệu nhưng bánh xèo truyền thống xứ Nghệ đã tạo được hương vị và dấu ấn rất riêng trong lòng thực khách. Bí quyết riêng cộng với cái tâm làm nghề, bánh xèo đã góp phần gìn giữ nét văn hóa truyền thống rất riêng của người dân xứ Nghệ.
